काठमाडौँ । लोकतन्त्रमा निर्वाचन केवल सत्ता प्राप्त गर्ने
माध्यम होइन, जनमतको सम्मान गर्ने राजनीतिक संस्कार पनि हो। निर्वाचनमा
आफ्नो पक्षका उम्मेदवार विजयी हुँदा त्यसलाई जनताको समर्थन भन्ने र पराजय हुँदा
निर्वाचन प्रणाली, विपक्षी वा अन्य पक्षलाई दोष दिने
प्रवृत्ति लोकतान्त्रिक राजनीतिक संस्कारविपरीत हुन्छ। अमेरिकी राजनीतिमा डोनाल्ड
ट्रम्पको पछिल्लो अभिव्यक्ति र आफ्ना उम्मेदवारको पराजयपछि देखिएको प्रतिक्रियाले
यही प्रश्न उठाएको छ।
निर्वाचनमा जित र हार स्वाभाविक प्रक्रिया हुन्।
लोकतन्त्रमा कुनै पनि राजनीतिक दल वा नेताले सधैँ आफ्नो पक्षमा परिणाम आउने
अपेक्षा गर्न सक्दैन। मतदाताले राजनीतिक दलको कार्यशैली, नेतृत्वको
व्यवहार, नीतिगत प्रतिबद्धता र सरकारको कार्यसम्पादनका आधारमा आफ्नो
निर्णय गर्छन्। त्यसैले पराजयलाई स्वीकार्नु र त्यसबाट राजनीतिक पाठ सिक्नु
जिम्मेवार नेतृत्वको दायित्व हो।
अमेरिकामा हालै सम्पन्न मध्यावधि निर्वाचनमा रिपब्लिकन
पार्टीले प्रतिनिधिसभा र सिनेट दुवैमा पराजय व्यहोरेपछि ट्रम्पले यसको जिम्मेवारी
लिनुको सट्टा उम्मेदवारको लोकप्रियता, सञ्चारमाध्यमको
भूमिका र इरान युद्धका कारण बढेको इन्धन मूल्यलाई कारणका रूपमा प्रस्तुत गरेका
छन्। उनले आफू उम्मेदवार बनेको भए पार्टीले ठूलो अन्तरले जित्ने दाबीसमेत गरेका
छन्।
लोकतान्त्रिक व्यवस्थामा जनताको मत सर्वोपरि हुन्छ।
मतदाताले दिएको सन्देशलाई व्यक्तिगत लोकप्रियताको दाबीले ढाक्न सकिँदैन। ट्रम्पले
चुनावी अभियानमा आफ्ना उम्मेदवारलाई जिताउन सक्रिय भूमिका खेलेका थिए भने पराजयपछि
त्यसको राजनीतिक जिम्मेवारीबाट पूर्ण रूपमा अलग हुन मिल्दैन। नेतृत्व भनेको जितको
श्रेय लिने मात्र होइन, हारको समीक्षा गर्ने र कमजोरी स्वीकार
गर्ने साहस पनि हो।
अमेरिकी निर्वाचनको यो परिणामले अर्को महत्त्वपूर्ण सन्देश
दिएको छ—लोकप्रिय नेताको प्रभाव सधैँ आफ्ना उम्मेदवारमा स्वतः हस्तान्तरण हुँदैन।
मतदाताले उम्मेदवारको व्यक्तित्व, नीति, व्यवहार
र सरकारको कार्यसम्पादनलाई अलग-अलग मूल्यांकन गर्छन्। ट्रम्पप्रतिको समर्थन नै सबै
रिपब्लिकन उम्मेदवारको विजयको आधार बन्न सकेन भन्ने तथ्यलाई पनि राजनीतिक
विश्लेषणको विषय बनाउनुपर्छ।
त्यसैले निर्वाचनको परिणामलाई बहानाबाजीबाट होइन, आत्मसमीक्षा
र जनमतको सम्मानबाट सम्बोधन गर्नुपर्छ। लोकतन्त्रमा जनताको फैसला अन्तिम हुन्छ।
त्यसलाई स्वीकार्नु नै राजनीतिक परिपक्वता र जिम्मेवार नेतृत्वको पहिचान हो।
